• Νικήτη, Χαλκιδικής
  • 2375 081408
  • info@econstruct.gr

Blog List

Αλλαγή χρήσης ακινήτου: Πότε επιτρέπεται και τι πρέπει να προσέξετε

ANESYS · ΟΔΗΓΟΣ 2026

Αλλαγή χρήσης ακινήτου: Πότε επιτρέπεται και τι πρέπει να προσέξετε

Η μετατροπή καταστήματος, γραφείου ή άλλου επαγγελματικού χώρου σε κατοικία μπορεί να δώσει νέα αξία σε ένα ακίνητο — αρκεί να προηγηθεί σωστός πολεοδομικός, νομικός και τεχνικός έλεγχος.

Αλλαγή χρήσης σε κατοικία Άδειες & Ηλεκτρονική Ταυτότητα Golden Visa €250.000
⌂

Πρώτα ελέγχεται αν επιτρέπεται

Η νέα χρήση πρέπει να είναι συμβατή με το ισχύον πολεοδομικό πλαίσιο ή να εμπίπτει σε ειδική εξαίρεση.

⌁

Δεν απαιτείται πάντα η ίδια άδεια

Η απαιτούμενη διαδικασία εξαρτάται από τα φορτία, τις Η/Μ διελεύσεις, τις εργασίες και την υφιστάμενη άδεια.

✓

Η αυτοψία προηγείται του budget

Το πραγματικό κόστος προκύπτει αφού ελεγχθούν νομιμότητα, διαρρύθμιση, εγκαταστάσεις, κέλυφος και απαιτήσεις κατοικίας.

Γιατι αυξανεται το ενδιαφερον

Από ανενεργό επαγγελματικό χώρο σε σύγχρονη κατοικία

Η αξιοποίηση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Παλιά καταστήματα, γραφεία και άλλοι επαγγελματικοί χώροι μπορούν —όπου πληρούνται οι προϋποθέσεις— να αποκτήσουν νέα λειτουργία ως κατοικίες, χωρίς να απαιτείται νέα δόμηση.

Η αλλαγή χρήσης, όμως, δεν είναι απλή «ανακαίνιση». Ο μηχανικός πρέπει να ελέγξει την οικοδομική άδεια, την πραγματική κατάσταση του χώρου, τις χρήσεις γης, τυχόν αυθαίρετες αποκλίσεις, τις απαιτήσεις φωτισμού και αερισμού, την προσβασιμότητα, τις ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις και τις ενεργειακές υποχρεώσεις.

Σημαντικό: Το ότι ένας χώρος μπορεί λειτουργικά να διαμορφωθεί ως κατοικία δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μπορεί και να αδειοδοτηθεί ως κατοικία.
Νεο πλαισιο 2026

Τι άλλαξε με τον νέο Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας

Το 2026 το πλαίσιο κωδικοποιήθηκε με τον ν. 5306/2026 και ακολούθησαν νέες ρυθμίσεις στεγαστικής πολιτικής με τον ν. 5322/2026. Οι αλλαγές είναι ουσιαστικές, ιδιαίτερα για υφιστάμενα κτίρια που εξετάζονται για μετατροπή σε κατοικία.

Εντος σχεδιου η οικισμου

Έλεγχος χρήσεων και ειδικών εξαιρέσεων

Κατά κανόνα η αλλαγή χρήσης ακολουθεί το ρυμοτομικό σχέδιο και τις ισχύουσες χρήσεις γης. Για ορισμένα νομίμως υφιστάμενα κτίρια προβλέπονται ειδικές δυνατότητες αλλαγής σε κατοικία.

Εκτος σχεδιου

Νέα ειδική δυνατότητα μετατροπής σε κατοικία

Για νομίμως υφιστάμενα κτίρια εκτός σχεδίου προβλέπεται ειδική, εφάπαξ δυνατότητα αλλαγής σε κατοικία χωρίς αύξηση όγκου, δόμησης ή κάλυψης, με τις προϋποθέσεις του νόμου.

Ειδικο τελος

5% της αντικειμενικής αξίας της γης

Στην ειδική εκτός σχεδίου ρύθμιση προβλέπεται ανταποδοτικό τέλος ίσο με 5% της αντικειμενικής αξίας της γης που αντιστοιχεί στο ακίνητο.

Βραχυχρονια μισθωση

Πενταετής περιορισμός σε ειδικές περιπτώσεις

Για κατοικίες που αλλάζουν χρήση με τις ειδικές ρυθμίσεις του 2026 προβλέπεται απαγόρευση βραχυχρόνιας μίσθωσης για τουλάχιστον πέντε έτη.

Αδεια και διαδικασια

Πότε απαιτείται οικοδομική άδεια και πότε όχι

Η απάντηση δεν δίνεται μόνο από τον τίτλο «αλλαγή χρήσης». Κρίσιμο είναι τι αλλάζει τεχνικά και πολεοδομικά στο συγκεκριμένο ακίνητο.

01

Απαιτείται οικοδομική άδεια όταν η μεταβολή είναι δυσμενέστερη

Ενδεικτικά, όταν επηρεάζονται στοιχεία του διαγράμματος δόμησης, τα φορτία σχεδιασμού της στατικής μελέτης ή οι τεχνικές/μηχανολογικές εγκαταστάσεις ως προς διελεύσεις από άλλους ορόφους ή κοινόχρηστους χώρους. Παράλληλα ενημερώνεται η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου.

02

Σε απλούστερες περιπτώσεις μπορεί να μην απαιτείται άδεια για τη μεταβολή της χρήσης

Εφόσον η νέα χρήση επιτρέπεται και δεν προκύπτουν οι παραπάνω δυσμενέστερες μεταβολές, η νομοθεσία προβλέπει περιπτώσεις όπου δεν απαιτείται οικοδομική άδεια για την αλλαγή χρήσης καθαυτή. Οι επιμέρους εργασίες, όμως, μπορεί να απαιτούν ΕΕΔΜΚ ή άλλη διοικητική πράξη.

Πρακτικά: η σωστή διαδικασία προκύπτει μετά από έλεγχο φακέλου και αυτοψία. Δεν είναι ασφαλές να θεωρείται εκ των προτέρων ότι «αρκεί μια μικρής κλίμακας» ή ότι «χρειάζεται πάντα νέα άδεια».
Τα σημεια που κρινουν το εργο

7 έλεγχοι πριν αγοράσετε ή ξεκινήσετε εργασίες

1

Νομιμότητα χώρου

Έλεγχος οικοδομικής άδειας, σχεδίων, τακτοποιήσεων και πραγματικής κατάστασης πριν από κάθε νέο σχεδιασμό.

2

Χρήσεις γης

Ελέγχεται αν η κατοικία επιτρέπεται ή αν το ακίνητο υπάγεται σε ειδική ρύθμιση αλλαγής χρήσης.

3

Φωτισμός & αερισμός

Οι χώροι κύριας χρήσης κατοικίας πρέπει να πληρούν τις απαιτήσεις φυσικού φωτισμού και αερισμού.

4

Προσβασιμότητα

Σε κάθε μεταβολή χρήσης πρέπει να εξετάζονται οι υποχρεώσεις προσβασιμότητας στους κοινόχρηστους χώρους.

5

Η/Μ εγκαταστάσεις

Ύδρευση, αποχέτευση, ηλεκτρολογικά, θέρμανση, ψύξη και αερισμός συχνά απαιτούν ουσιαστικό ανασχεδιασμό.

6

Κανονισμός & τίτλοι

Ελέγχονται η σύσταση, ο κανονισμός και τυχόν επεμβάσεις σε όψεις ή κοινόχρηστα στοιχεία.

7

Ενεργειακή απόδοση

Εξετάζονται οι απαιτήσεις ΚΕΝΑΚ, η πιθανότητα ριζικής ανακαίνισης και η έκδοση ΠΕΑ όπου απαιτείται.

Golden Visa & αλλαγη χρησης

Η κατηγορία των €250.000 παραμένει σημαντική — αλλά έχει συγκεκριμένους όρους

Η ισχύουσα διαδικασία Golden Visa προβλέπει ειδική κατηγορία για αγορά ενός ακινήτου του οποίου οι κύριοι χώροι μετατρέπονται σε κατοικία, με ελάχιστη αξία κτήσης €250.000.

1

Η επένδυση αφορά ένα ακίνητο. Για αυτή την ειδική κατηγορία δεν εφαρμόζεται το ελάχιστο όριο των 120 τ.μ.

2

Η αλλαγή χρήσης πρέπει να έχει ολοκληρωθεί μετά την 5η Απριλίου 2024 και πριν από την αίτηση για την άδεια διαμονής.

3

Για βιομηχανικά κτίρια ισχύουν πρόσθετες προϋποθέσεις σχετικά με την προηγούμενη λειτουργία βιομηχανικής δραστηριότητας.

4

Η ειδική ευνοϊκή μεταχείριση της κατηγορίας €250.000 δεν είναι απεριόριστα επαναχρησιμοποιήσιμη μετά από μεταπώληση.

5

Για ακίνητα που συνδέονται με άδεια διαμονής επενδυτή ισχύουν περιορισμοί ως προς τη βραχυχρόνια μίσθωση.

Κοστος εργου

Γιατί δεν υπάρχει ένα αξιόπιστο «κόστος ανά τ.μ.» πριν από τον τεχνικό έλεγχο

Το κόστος μιας αλλαγής χρήσης μπορεί να διαφέρει πολύ από ακίνητο σε ακίνητο. Ένα ενιαίο νούμερο ανά τετραγωνικό μέτρο μπορεί να είναι παραπλανητικό αν δεν έχει προηγηθεί αποτύπωση και προμελέτη.

●

Νέα κουζίνα, λουτρό και δίκτυα ύδρευσης/αποχέτευσης.

●

Νέες ηλεκτρολογικές γραμμές, πίνακας, φωτισμός και ασθενή ρεύματα.

●

Θέρμανση, ψύξη, αερισμός, παραγωγή ζεστού νερού και πιθανή αναβάθμιση ισχύος.

●

Κουφώματα, θερμομόνωση, υγρομόνωση και ενεργειακές παρεμβάσεις όπου απαιτούνται.

●

Αρχιτεκτονικές διαρρυθμίσεις, όψεις, πυροπροστασία, μελέτες, εγκρίσεις και απρόβλεπτες εργασίες.

Η σωστη σειρα

Από τον πρώτο έλεγχο μέχρι τη νόμιμη κατοικία

ΒΗΜΑ 01

Συγκέντρωση φακέλου

Οικοδομική άδεια, σχέδια, τίτλοι, σύσταση, τακτοποιήσεις και διαθέσιμα στοιχεία του ακινήτου.

ΒΗΜΑ 02

Αυτοψία μηχανικού

Αποτύπωση πραγματικής κατάστασης, εγκαταστάσεων, ανοιγμάτων και τεχνικών περιορισμών.

ΒΗΜΑ 03

Πολεοδομικός έλεγχος

Χρήσεις γης, ειδικές διατάξεις, νομιμότητα και προσδιορισμός της απαιτούμενης διοικητικής πράξης.

ΒΗΜΑ 04

Προμελέτη & budget

Διαρρύθμιση κατοικίας, Η/Μ λύσεις, παρεμβάσεις κελύφους και ρεαλιστική εκτίμηση έργου.

ΒΗΜΑ 05

Άδειες & κατασκευή

Υποβολές, μελέτες και οργανωμένη υλοποίηση με συντονισμό αρχιτεκτονικών και Η/Μ εργασιών.

ΒΗΜΑ 06

Ολοκλήρωση φακέλου

Ενημέρωση Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου και ενεργειακά/λοιπά πιστοποιητικά όπου απαιτούνται.

Συχνες ερωτησεις

Τι ρωτούν πιο συχνά οι ιδιοκτήτες

Μπορεί κάθε κατάστημα να γίνει κατοικία;

Όχι. Η δυνατότητα εξαρτάται από τη νομιμότητα του χώρου, το πολεοδομικό καθεστώς, τις τεχνικές προδιαγραφές και τυχόν ειδικές ρυθμίσεις που εφαρμόζονται στο συγκεκριμένο κτίριο.

Χρειάζεται πάντα νέα οικοδομική άδεια;

Όχι. Η νομοθεσία διακρίνει περιπτώσεις ανάλογα με το αν προκύπτουν δυσμενέστερες μεταβολές στα πολεοδομικά στοιχεία, στα στατικά φορτία ή στις Η/Μ διελεύσεις. Οι εργασίες που θα γίνουν μπορεί πάντως να απαιτούν άλλη έγκριση.

Μπορώ να αγοράσω πρώτα και να ελέγξω μετά;

Τεχνικά μπορείτε, αλλά επενδυτικά είναι πολύ ασφαλέστερο να προηγηθεί τεχνικός και πολεοδομικός έλεγχος πριν από την αγορά ή την υπογραφή δεσμευτικής συμφωνίας.

Τι γίνεται αν υπάρχουν αυθαίρετες αποκλίσεις;

Εξετάζονται η φύση, ο χρόνος και η δυνατότητα υπαγωγής ή νομιμοποίησης πριν οργανωθεί η νέα χρήση. Η αλλαγή χρήσης δεν «θεραπεύει» από μόνη της παλιές πολεοδομικές παραβάσεις.

Χρειάζεται ΠΕΑ;

Το ΠΕΑ είναι υποχρεωτικό σε πώληση ή μίσθωση κτιρίου/κτιριακής μονάδας. Σε περίπτωση ριζικής ανακαίνισης ενεργοποιούνται επιπλέον απαιτήσεις ενεργειακής μελέτης και ΚΕΝΑΚ.

Νομοθετικό σημείωμα: Το άρθρο έχει ενημερωθεί με βάση τον Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας ν. 5306/2026, τις τροποποιήσεις του ν. 5322/2026, το ισχύον πλαίσιο Golden Visa και τις απαιτήσεις ΚΕΝΑΚ. Η εφαρμογή εξαρτάται πάντοτε από τα πραγματικά και νομικά δεδομένα κάθε ακινήτου.
ANESYS

Σκέφτεστε αλλαγή χρήσης πριν από αγορά ή ανακαίνιση;

Ο σωστός τεχνικός έλεγχος πριν δεσμευτείτε μπορεί να αποτρέψει καθυστερήσεις, μη επιτρεπτές διαρρυθμίσεις και απρόβλεπτες δαπάνες.

Ζητήστε τεχνικό έλεγχο →